منتهى مىگردد به بعدى كه اجزاء ابعاد مادّيّه وضعيّه است و بالاى آن بعدى است كه محتاج به مادّه و قوّهء انفعال نيست ، به جهت غلبهء احكام فعليّه و صوريّه بر آن . و به شكلى از اشكال وضعيّه متشكّل نيست و قابل اشارهء حسّيّه نيست ، بلكه اشارهء خياليّه را قبول مىكند . و بعد از آن گفته است كه شايد كه مراد به « سدرة المنتهى » در لسان شريعت آخر ابعاد وضعيّه باشد ، و مراد به « عرش » كه محلّ استواى رحمت الهيّه است آن چيز باشد كه محيط است بر جميع متماديات حسّيه به احاطهء غير وضعيّه ، و آن صاحب دو جهت و واسطهء ميان دو عالم باشد كه از يك جانب كه جهت اعلا است به قبول صور از عالم حق منفعل گردد و به جهت ديگر كه جهت اسفل است متّصل باشد به صور جسميّه و نوعيّه و ابعاد مادّيّه ، چنان كه خيال در ما چنين است ، زيرا كه آن جوهرى است مقدارى و صاحب قسمت امتدادى كه منفعل مىگردد از عقل به صور مثاليّهء فائضهء از عقل بر او و متّصل است به بدن و مقدار مادّى آن به جهت ضعيفى وجودى است كه در ابتدا براى آن حاصل است ، و چون كامل گرديد از بدن منفصل مىگردد ، امّا نه مانند انفصال جسمى از جسم ديگر ، بلكه مانند انفصال كاتب از كتابت يا قائل از قول . و موضع تحقيق اين مطلب حين خوض در اين مباحث معاد است . « 1 »

--> ( 1 ) - صدر الدين شيرازى ، الاسفار ، ج 4 ، صص 57 - 58 .